Risicoregister
Risico’s worden vastgelegd in het risicoregister. Per risico is een inschatting gemaakt van de kans dat het risico zich voordoet en de financiële gevolgen ervan. Deze inschatting is in lijn met het beleid vertaald naar een risicoscore.
De risico’s zijn ingedeeld op incidenteel/structureel risico (I/S). Tot op heden werd met dit karakter geen rekening gehouden bij de waardering van het risico. Terwijl risico's met een structureel effect in de praktijk een grotere impact hebben. In het door de raad vastgestelde risicomanagementbeleid is bepaald dat risico's met een structureel karakter maximaal twee jaar ten laste mogen komen van de reserve. In lijn hiermee wordt de impact voor structurele risico's voortaan berekend als 2 x kans x effect. Het benodigde weerstandsvermogen stijgt hierdoor aanzienlijk.
In lijn met het beleid wordt het risicobedrag verhoogd met 10% als opslag voor de risico’s die op dit moment nog niet zijn ingeschat. Er wordt in het risicoregister onderscheid gemaakt tussen de kwantificeerbare en niet-kwantificeerbare risico’s.
In onderstaand risicoregister zijn uitsluitend de risico’s met een impactscore van 10 én een bedrag vanaf € 65.000 weergegeven. Deze grens is bepaald op 0,10% van het bedrag van de exploitatie van 2018.
Onverwachte, niet-begrote kosten (risico’s) die een effect hebben op de financiële positie van GR MijnGemeenteDichtbij worden conform de verdeelsleutel opgenomen in de weerstandsparagrafen van de deelnemende gemeenten.
De benodigde weerstandscapaciteit is als volgt berekend:
| Nr. | Kwantificeerbare risico's | Effect | Type | Kans | Gevolg (x € 1.000) | Impact (x € 1.000) | Kans | Gevolg | Risicoscore |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
1 |
Schaderisico's verplichtingen Laar-Nieuw Laar |
Extra lasten, niet begroot |
I |
30% |
1.500 |
450 |
2 |
5 |
10 |
|
2 |
Verdeling Oekraïne-middelen |
Extra lasten, niet begroot |
I |
70% |
1.200 |
840 |
4 |
5 |
20 |
|
3 |
Stijging kosten jeugdzorg |
Extra lasten, niet begroot |
S |
30% |
501 |
301 |
2 |
5 |
10 |
|
4 |
Niet realiseren preventie-effect |
Extra lasten, niet begroot |
S |
30% |
1.038 |
623 |
2 |
5 |
10 |
|
5 |
Tegenvallende opbrengsten anterieure overeenkomsten |
Minder inkomsten dan begroot |
S |
70% |
150 |
210 |
4 |
3 |
12 |
|
6 |
Risico's grondexploitatie |
Minder inkomsten dan begroot |
I |
50% |
375 |
187 |
3 |
4 |
12 |
|
7 |
Nadeel herverdeling 2e tranche gemeentefonds |
Minder inkomsten dan begroot |
S |
70% |
860 |
602 |
4 |
5 |
20 |
|
8 |
Uitval van kritische applicaties/systemen door een cyberaanval |
Extra lasten, niet begroot |
I |
30% |
1.100 |
330 |
2 |
5 |
10 |
|
9
|
Bijstorting i.v.m. overgang naar ABP |
Extra lasten, niet begroot |
I |
70% |
100 |
70 |
4 |
3 |
12 |
|
Totaal risico's met een impact vanaf het jaar 2026 |
3.613 |
|
Overige risico's < € 65.000 |
1.000 |
|
10% risico-opslag voor niet gekwantificeerde risico's |
461 |
|
Totaal benodigde weerstandscapaciteit |
5.074 |
Deze in de heatmap opgenomen risico’s worden hieronder apart toegelicht.
Programma Duurzaamheid
1. Schadeverplichting Laar-Nieuw-Laar
Bij de realisatie van de Gebiedsvisie Laar-Nieuw Laar zijn diverse anterieure overeenkomsten gesloten. Het omgevingsplan voor deze ontwikkeling is door de Raad van State geschorst, hetgeen een herstelbesluit noodzakelijk maakt. Afhankelijk van de inhoud van dit herstelbesluit is er een, door ons als relatief klein ingeschatte, kans dat dit leidt tot een schadeclaim van één van de betrokken partijen.
Programma Meedoen
2. Terugbetaling Oekraïne-middelen
Toen na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne de vluchtelingenstroom op gang kwam hebben we samen met de gemeente Boxtel afspraken gemaakt over de verdeling van de inspanningen. Afgesproken werd dat Boxtel de opvang van Oekraïense vluchtelingen op zich zou nemen, terwijl wij opvang van vluchtelingen zouden realiseren. Ook spraken we af dat de kosten en baten van de opvang van Oekraïners samen zouden delen (beide gemeenten 50%).
Zoals bekend zullen wij, ondanks alle inspanningen, niet op korte termijn een AZC in onze gemeente realiseren. Naar aanleiding hiervan hebben we met Boxtel diverse overleggen gevoerd over herijking van de afspraken. Daarbij is een van de scenario’s dat Boxtel inzet op terugvordering van (een deel van) het batige resultaat dat in de afgelopen jaren door Sint-Michielsgestel is gerealiseerd op de Oekraïne-opvang. Cumulatief over de jaren 2022 tot en met 2025 is door beide gemeenten een bedrag van € 4,3 miljoen gerealiseerd als resultaat.
Hoewel wij ons nog steeds op het standpunt stellen dat de bestaande afspraken zeker niet over de volledige periode met terugwerkende kracht kunnen worden herzien, achten wij, gelet op de voorlopige conclusies van de gezamenlijk met de gemeente Boxtel ingehuurde onafhankelijke externe adviseur, de kans aanzienlijk dat wij een deel van de gerealiseerde baten aan de gemeente Boxtel moeten terugbetalen, hetgeen derhalve als risico moet worden meegenomen.
3. Stijging kosten Jeugdzorg
We zien dat in 2026 de kosten van jeugdzorg naar verwachting binnen de budgettaire kaders blijven. Enerzijds als gevolg van verruiming van het budget, anderzijds als gevolg van extra inzet op preventie. Desalniettemin blijft, door het open-einde-karakter van de regeling, de dreiging van overschrijding van het budget aanwezig. Wel achten we de kans hierop, mede door de extra inzet op preventie, iets lager dan voorheen.
4. Niet realiseren beoogde preventie-effect
In de begroting van 2026 is een groot aantal preventiemaatregelen opgenomen die moeten leiden tot een verlaging dan wel verminderde toename van de zorgkosten. De beoogde effecten zijn gebaseerd op resultaten die elders reeds zijn behaald en zijn voorzichtig ingeschat. Toch bestaat de kans dat de resultaten in de praktijk tegenvallen en dat de zorgkosten hoger uitvallen dan verwacht.
Programma Leefomgeving
5. Tegenvallende opbrengsten anterieure overeenkomsten
Op dit moment wordt voorzien in een relatief hoog bedrag aan inkomsten vanuit anterieure overeenkomsten. Het risico bestaat dat de werkelijke inkomsten aanzienlijk lager zijn dan gepland. De gemeente heeft beperkte sturing op het indienen van verzoeken tot medewerking vanuit de markt die leiden tot een anterieure overeenkomst.
6. Risico’s grondexploitaties
Jaarlijks voert de gemeente een risicoanalyse uit. Hierbij brengt zij per risico de oorzaak, de mogelijke impact en de beschikbare beheersmaatregelen in kaart. De risico’s dekt de gemeente af met de winstpotentie als deze voldoende is. Anders wordt het risico afgedekt met de algemene reserve. Voor de projecten Grinsel en Jacobskamp kan het risico gedekt worden vanuit de winstpotentie. Voor het Centrumplan wordt een bedrag van € 0,19 miljoen afgedekt met de Algemene reserve.
Programma: Ruimtegevend bestuur
7. Nadeel als gevolg van herverdeling 2e tranche gemeentefonds
In 2023 is een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds ingevoerd. Dit heeft voor Sint-Michielsgestel geresulteerd in een daling van de uitkering uit het gemeentefonds. Deze daling is in stappen ingevoerd. Een deel van de daling (€ 25 per inwoner per jaar) is nog niet doorgevoerd in afwachting van diverse onderzoeken naar de objectivering van de verdeelsleutels die bij de verdeling van het gemeentefonds worden gehanteerd. Wanneer deze zogenaamde 2e tranche van de herverdeling van het gemeentefonds onverkort wordt doorgevoerd leidt dit tot een daling van de inkomsten van circa € 860.000. Er loopt echter nog een aantal onderzoeken die mogelijk tot een ander inzicht en andere verdeling kunnen leiden.
8. Uitval van kritische applicaties/systemen in verband met een cyberaanval
Het risico op schade door een cyberaanval blijft onverminderd hoog. Een cyberaanval kan bestaan uit een gijzeling van data (ransomware) of diefstal en mogelijke publicatie van privacygevoelige informatie. Door onze applicaties niet meer on-premises te draaien maar in de cloud is de kans dat al onze applicaties gelijktijdig worden uitgeschakeld kleiner dan voorheen. Bovendien hebben we in 2026 een SIEM/SOC applicatie geïmplementeerd waarmee we bedreigingen van onze omgeving sneller detecteren. De kans op uitval handhaven we op 30%. We blijven de ontwikkelingen op het gebied van cyberveiligheid continu monitoren. Indien nodig stellen we onze verbetermaatregelen hierop bij, zodat we tijdig inspelen op die ontwikkelingen.
9. Bijstorting in verband met overgang naar het ABP
In 2028 gaat de pensioenvoorziening van wethouders over van het APPA naar het ABP. In de jaarrekening van 2025 is reeds rekening gehouden met bijstorting. Daarbij is uitgegaan van de toen geldende dekkingsgraad. Deze is inmiddels gestegen. Dit leidt (bij ongewijzigde omstandigheden) tot een extra bijstorting.
Niet kwantificeerbare risico's
| nr. | niet-kwantificeerbare risico's | Effect | Type | Impact | Kans op optreden in jaar |
|---|---|---|---|---|---|
|
10 |
Financieel perspectief onzeker |
Minder inkomsten dan begroot |
S |
> 10 |
2028 e.v. |
10. Financieel perspectief onzeker
De financiële toekomst van gemeenten blijft onzeker. De druk op de financiële positie neemt de komende jaren toe. Een belangrijke oorzaak hiervan is de toenemende druk op de rijksuitgaven. De rijksoverheid staat voor omvangrijke financiële uitdagingen, onder meer op het gebied van zorg, defensie, klimaat, infrastructuur en vergrijzing. Hierdoor groeit het risico dat dit en toekomstige kabinetten keuzes moeten maken die gevolgen hebben voor de omvang van het gemeentefonds, onze belangrijkste inkomstenbron.